Isifundo sesikhombisa Ukuncengela emfanekisweni: Isahluko sesibili

(Levitikhasi 6, AmaHebheru 9)

    

Copr. 2008, Bruce N. Cameron, J.D.  Yonke imibhalo ivela ku-New International Version (NIV), copr. 1973, 1978, 1984 i-International Bible Society,  ngaphandle umakuchaziwe. Imibhalo esuka ku-NIV isetshenziswe ngevumo ye- Zondervan Bible Publishers. Impendulo ezikhethiweyo zitholakala kuzigobholozi (). Uma usamukela lesi-Isifindo nge-email, kodwa sibesisilahleka ungasithola kule ikheli ye-web: . Thandazela ukuba uMoya Oyingcwele uvule ukuzwisisa kwakho ungakaqali ukufunda.

 

Isingeniso : Iviki ephelileyo sifunde ukuthi  isiKrestu yisosodwa enkolweni ezivamileyo emhlabeni eziyamukela etestamente elidala njenge lizwi likaNkulunkulu eliphefumulelweyo nguye, esigcwalisa njalo silandele umfanekiso wetestamente elidala wokulungisisa uhlupho lwesono. Lokhu yimbali. Lamhlanje ke lakusasa? Usenzelani uJesu ngezono zethu? Kumbe umsebenzi wakhe usuphelile usekholisa ukuphumula? Kasingeneni esifundweni sethu sizwisise!

 

I.       Usuku lokuncengelwa

 

A.      Funda uLevitikusi 16:1-2. KUmele sikhathazeka na ngokuya kuNkulunkulu ngomthandazo? Limbhalo ikhuluma ngokuthandaza? (Hatshi, Limibhalo ikhuluma ngento ehlukileyo. Ithabanekeli lapho okwakusenziwo khona imihlatshelo lalehlukaniswe kabili. Indawo “engcwele” lendawo “engcwele ngcwele.” Ikhetheni lalizehlukanisa lezi izindawo. UNkulunkulu wathi uzavela endaweni engcwele ngcwele. Umuntu wayengafa kule indawo.)

1.      UAaron uyatshelwa ukuthi engangeni endaweni engcwele ngokufuna kwakhe. Engangena nini? (Funda uLevitikusi 23:26-28 lo Eksodusi 20:10. Kulosuku “lokubuyisana,” kanye ngomnyaka, ngalolo suku uAroni enga (kufanele) angene endaweni engcwelengcwele.)

2.      Iviki ephelileyo sixoxe ngokuthi igazi lenyamazana enikelweyo libuyisa njani izono zomuntu oyinikeleyo. “Usuku lokubuyisana” longena njani kulo umfanekiso?  

 

B.      Funda uLevitikusi 16:11-14.  Uma umbhalo usithi “ngaphakathi kwesihenqo” utshoni? (Lesisahluko kuLevitikusi sinika okwakusenzakala ngosuku lokubuyisana. Ukungena ngaphakathi kwesihenqo kukhuluma ngokungena endaweni engcwelengcwele ngosuku lokubuyisana. Yisosodwa isikhathi lapho umpristi omkhulu ayesenelisa ukungena ngaso.)

1.      Kungani linyamazana yayinikelwa ngosuku olukhulu lokubuyisana? (Kwakumele ibuyise umpristi omkhulu lemuli yakhe.)

 

C.      Funda uLevitikusi 16:15-17. Kungaba yini enye into ebuyiswayo ngosuku olokhulu lokubuyisana? (La amavesi amathathu athumba okwenzakalayo. Athumba “umtshoko wesono.” Uma umuntu enikela inyamazana ngenxa yesono sakhe, igazi lenyamazana-elimele impilo yayo-lesula izono emuntwini. Umpristi afafaze igazi lenyamazana , ethabanekeleni yikho isono siyasuswa kumuntu siye ethabanekeleni. Ngosuku lokubuyisana, izono zabantu lezompristi omkhulu zisuswa ziye endaweni engcwelengcwele. Ekupheleni isizwe sonke lethabanekeli kusala kuhlanjululiwe esonweni. )

1.      Indlela enhle yokukhangelisisa lokhu yikuthi cabanga ukuthi ungena endlini lodaka olomileyo. Ulunanzelele ulukhiphe luwele ekhaphetheni. Ubususebenzisa umtshina wokukhipha uthuli, udaka lusuke ekhaphetheni luye esakeni elimsemtshineni. Ubusuchithela loludaka ebhimu. Ekupheleni kweviki ulahlela izibi ezise bhimu ngaphandle. Isono luhambo okususwa.

 

D.      Funda uLevitikusi 16:20-22. Izono zomnyaka wonke zicina sezingaphi? “Umtshoko wesono ucina usungaphi?” (Ucina usiya embuzini ethathwayo iye egangeni. Isono kasisekho emphakathini.)

1.      Imbuzi ingena kanjani kumcabango wokubuyisana? Limbhuzi kayizange ibulawe. Igazi layo kalizange lemboze isono. (Funda uMatewu 4:1 lo Detoronomi 32:9-10. Inkangala kumbe iganga  limele indawo lapho usathane ohlala khona. Indawo engena Nkulunkulu. Umbono engiba lawo enqondweni yikuthi isono siyabuyiselwa kulowo “owasiqalayo” Isono siyabuyela lapho esaqala khona –kusathane. Imbuzi ifana lebhimu ekhokhelelwa endaweni okulahlelwa khona izibi.

2.      Kukhona imifanekiso ejulileyo kulokhu okwakusenzaala ngosuku olokhulu lokubuyisana. Lapha sedlule phezulu nje kwalokhu okwakusenzakala kasisajulanga. Kulokuxoxa ngayo yonke le imfanekiso ngokujulileyo, kasiyeni phambili sifunde ukuba isifundisani ngo Jesu lamhlanje.

 

II.     Isiporofethi sosuku olukhulu lokubuyisana

A.      Funda kumaHeberu 9:1-7 lokhu kufinyeza esikufunde kuLevitikusi. Funda amaHeberu 9:8. AmaHeberu athi injongo yethabanekeli elidala yaye iyini? (Ithi uNkulunkulu waye funa ukusifundisa okuthile ngesono.)

1.      Wayefundisana?  (Kasingeke sifiki osukwini likubuyisana olukhulu kanye uma ithabanekele lalilokhe limile.)

2.      UmaHeberu engathi “indlela yokuya endaweni engcwelengcwele yaye ingakavezwa?” Kwakungale kwe khetheni !(Kumbula ukuba uAroni wayetshelwe wathi engayi ngemuva kwethabanekeli ngokufuna kwakhe ngoba uNkulunkulu wayekhona njalo wayezakufa. Ngibona okutshiwo lapha yikuthi indlela yabantu abayizoni yokufinyelela kuNkulunkulu yaye ingakavezwa. Kukhona endabeni yousihlambulula ezonweni okwakungekho sobala.)

a.      Ikudilizwa kwethabanekeli emhlabeni kulani lokwenza lalesi simanga? (Sifundile iviki ephelileyo ukuthi okuseTestamenteni elidali kwakumele kungumfanekiso kaJesu uMsindisi. Kukhanya okwenziwa nguJesu kwakungeke kwenziwe ithabanekeli imhlabeni lisamile.)

b.      Kutshona loku ukuthi ukugcwaliseka kusuku olokhulu lokubuyisana kakuzange kwenzakale kuze kube ngemva kokudilizwa kwethabanekeli (ngama Roma ngo 70 A.D.)? (Kuzwakala ngani kunjalo. Abantu babengazwisisi kuzekube yilesisikhathi.)

B.      Funda amaHeberu 9:9-10. Kungenza kala njani lokhu? Sisanda ukufunda ngokuti ukubuyisana kwakusilungisisa njani isono, lokuthi zazicina sezisenkangala njani izono. AmaHeberu athi lokhu kakwezanga lutho? (AmaHeberu 9:9 asitshela ukuthi “kwakungumfanekiso wesikhathi samanje.” Inqubo yonke yethabanekeli yaye isifundisa isifundo ngobudlelwano loNkulunkulu).

1.      Kungaba yini “isimiso esitsha?”

C.      Funda amaHeberu 9:11. Yiliphi ithabanekeli “elingenziwanga ngabantu” – “kasinxenye yendalo?” (Funda amaHeberu 8:5 lo Exodusi 25:8-9. UNkulunkulu watshengisa uMosi ukuhlelwa kwesakhiwo sethabanekeli lasemhlabeni. Lakhiwa kulandelwa ithabanekeli lasemazulwini. Umqondo “wohlelo olutsha” lomfanekiso kumele kube kukhuluma ngokwenzakala ezulwini.)

1.      Mana kancane! Bengicabanga ukuba iwundlu limele uJesu. Kangaqonda njani ukuba uJesu nguPristi omkhulu? (Funda amaHeberu 9:12. Kulokhu ukuhlela okutsha, uJesu nguPristi omkhulu njalo yilo iwundlu.)

D.      Funda amaHeberu 9:13. Usenzelani uJesu ethabanekeleni lasezulwini? (Unikela igazi lakhe ngenxa yezono zethu! Lokhu “yikuhlela okutsha.”)

E.      Funda amaHeberu 9:23-26. Kumele lihlanjululwe isono ithabanekeli lasezulwini? (Kukhanya kumele.)

1.      Lunini lolusuku lokubuyisana lwasezulwini? Lihlanzw nini leli thabanekeli? (Lihlanzwa kanye. AmaHeberu 9:8 athi kungemva kuka 70 A.D. njalo lamaHeberu 9:26 athi “ekupheleni kwesikhathi.” Lesiyisikhathi eside, kodwa kukhanya ukubanini kayisiyo indikimba, okubalulekileyo yikuthi uJesu kukhona akwenzayo lakwenzileyo ukususa izono inaphakade yiyo indikimba!)

F.      Funda amaHeberu 9:27-28. Nanzelele okuhambelanayo kulesisahluko. Abantu bayafa bebesebe melana lokwahlulelwa. UJesu wafela izono zethu kodwa uza ukuzosindisa. Uzawenzanini uJesu lokhu? (Lokhuyikuza kwakhe kwesibili! Uyakubona ukuhamba kwesikhathi na lapha? UJesu weza emhlabeni waphila impilo eqotho, wafa endaweni yethu, wavuswa wasebuyela ezulwini. Ezulwini wangena ethabanekeleni lapho ancengela khona izono zethu ngegazi lakhe. Ngosuku olokhulu lokubuyisana lwasezulwini uyasusa izono. Ngemva kwalokhu uyaphenduka ukuzosiothatha siye ezulwini laye. Sesihlanjuliliwe ezonweni singambona uNkulunkulu siphile!)

G.      Kumele sizwe njani ngaleze indaba ezinhle? (Funda amaHeberu 10:19-22. Okokuqala kumele sibelesiqiniselo sosindiso lwethu. Abantu abonayo babesifa uma bengena ethabanekeleni endaweni engcwelengcwele. Kwakuyikungena ebukhoneni bukaNkulunkulu. Singangena ebukhoneni buka Nkulunkulu silesiqiniselo naye uJesu osusa izono zethu.))

H.      Funda amaHeberu 10:23-25. Okwesibili okumele sikuzwe ngalezi indaba ezinhle yikwiyini? (Kumele siphile engathi siyakukholwa. Kumele silokholwe loludaba. Sibonile ukuthi ithabanekeli lasemhlabeni layelisitshengisa indlela kaNkulunkulu yokusiusa uhlupho lwesono. Lusivezela ukuba uJesu unguMesaya kanjani. Lusivezela ukuthi uJesu usenzelani khathesi. Kumele silugodle loludaba. Kumele sikhuthazane labanye ekwenzeni okuhle. Kumele sikhonze ndawonye sikhuthazane kulelithemba.)

I.      Mnagane,ukholekile na ukuthi uJesu ukumele ethabanekeleni ezulwini? Uyakholwa ukuthi ubuyisekile ezonweni zakho?Uma kunjalo uzazinikela ekuphileni njalo?

III.   Iviki ezayo: Ozelwe ngowesifazana- Ukubuyisana lokuba esimweni somuntu kukaNkulunkulu.

Isifundosesithupha Ukuncengelwa emfanekisweni :Isahluko sokuqala

 (Levitikasi 4-6 & 17, kwabaseRoma 3, 5 & 6)

    

Copr. 2008, Bruce N. Cameron, J.D.  Yonke imibhalo ivela ku-New International Version (NIV), copr. 1973, 1978, 1984 i-International Bible Society,  ngaphandle umakuchaziwe. Imibhalo esuka ku-NIV isetshenziswe ngevumo ye- Zondervan Bible Publishers. Impendulo ezikhethiweyo zitholakala kuzigobholozi (). Uma usamukela lesi-Isifindo nge-email, kodwa sibesisilahleka ungasithola kule ikheli ye-web: . Thandazela ukuba uMoya Oyingcwele uvule ukuzwisisa kwakho ungakaqali ukufunda.

 

Isingeniso: Le iSonto ephelileyo ntambama bengihlezi ngekhaya ngikhangela amanzi abutheneyo. Intambama ethuleyo enhle ingenze ngacabanga ngoNkulunkulu lendawo yami kulo umhlaba. Ngacabanga ngokuthi kungani kukholwa ukuba uNkulunkulu ukhona, lokuthi isikrestu siqotho njalo uJesu nguMesaya. Isifundo sethu kule iviki sikhangela lezozinto. Isizatho sami sokukholwa ukuba uNkulunkulu ngeqiniso ukhona yikuhleleka engikubona endalweni. Ukuba lezimota lezindlu kungifundise ukuthi ezinto ziyagquka zisuka ekuhlelekeni zisiya ekungahlelekeni, hatshi ngokuphambene lalokhu. Ukuthi uNkulunkulu wakukhuluma kungekenzakali ukuza kuka Mesaya ngemfanekiso yokucengela kutshengisa ukuhleleka kwakhe. Inkolo ezintathu ezivamileyo emhlabeni zikholwa iqiniso lenkonzo zasethabanekeleni kodwa yisiKrestu sodwa izingakuqathanisa loMesaya. YisiKrestu kuphela esithembela ekugcwalisweni kwalesisithembiso kuJesu uMesaya. YisiKrestu kuphela esithembela ekugcwliseni kwale imizekeliso ekuthethelelweni kwesono. IsiKrestu yilolodwa ukholo olulenqondo, oluzwisisekayo, ololomutsho. Kasingeneni esifundweni ukuze szwisese lokhu!

 

I.       Indlela esuka esonweni

 

A.      Funda uLevitikasi 6:1-4. Kungani zonke lezi izono ziyi “kungathembekali kuNkulunkulu?” Kayisuye na umakhelwane wakhe olahlekelwe yinto yakhe? (UNkulunkulu nguye owathi lezi izinto kazilunganga emthethweni elitshumi. Ngumthetho lesimiso sikaNkulunkulu esephulweyo.)

B.      Funda uLevitikasi 6:5. Inyathelo lakuqala etestamenteni ilidala lokuxolelwa isono yini? (Iloba umthetho kaNkulunkulu wephulwe, uNkulunkulu ufuna sibuyisela esikuthetheyo. Kumele silungise amaphutha ethu. Inyathelo lokuqala yikuvuma isono sethu sizame ukulungisisa okuphambanisekileyo.)

1.      Funda uLevitikasi 5:6. Kungani lumbhalo usithi “njenge nhlawulo” Bengicabanga ukuthi inxenye engamatshumi amabili ekhulweni bikuyihlawulo! Kuyini okunye okudengakaayo ngesono lapha? (Inxenye engamatshumi amabili ekhulweni yayinkwa lo oqiliweyo. Lokhu kuhlawulwa kuNkulunkulu. )

2.      Uma inyamazana “ilentengo efaneleyo” kungani kuqakathekile ukuba “ingabi lesici?” Kungani kunganikelwa inyamazana ezile sici uma intengo yazo isanele ukuhlawila intengo?

C.      Kungani uzabulala inyamazana ekuqaleni? Uthela intengo ngokufaneleyo, hatshi ngalokho okufileyo! “Ngiyaxolisa ngntshontshe amavili emote, nanti ibatheri elifileyo ukuhlawulela icala lami.”(Idingeko lezi ezimbili kazila mutsho kungekho ukuzwisisa komKrestu indingeko alayo yoMsindisi.) 

D.      Funda uLevitikasi 5:7. Kuze kufike kule indawo kokulotshiweyo ngikubiza ngithi yikwahlulela okuhle. Umbuso uyazama ukugcina inotho evela emisebenzi yamacala, iyabisela lo oniweyo ibe isifuna ukuba inhlawulo ibadalwe kuwo umbuso ngokugcina ukuhleleka. Lumbhalo wengezelelani okungajayelekanga? Kulo kwenze ngale into yokucina ngenyamazana efileyo. Singena entweni eyedlula imisebenz yokona. Khathesi sikhangela maqamu indaba yokona.)  

E.      Ngubani oncengelayo kulo umbhalo? (“Umpristi uzakumcengela”  ngesono sakhe.)

1.      Kasikhangeleni lindaba yokucengela kakuhle. Funda uLevitikasi 4:27-31. Ngubani obulala inyamazana? (Umuntu onileyo ubeka izandla zakhe phezu kwenyamazana ayibulale.)

2.      Nanzelela ukuthi lokhu kugoqela isono esenziwe singajongwana. Lokhu kungakwenza unanzelela isono kwelakusasa? (Ngingazonda ukubulala inyamazana. Kimi kunga ngikhuthaza ukungoni.)

3.      Uma ubungahamba uyekumuntu ohlakaniphileyo ube ususithi “Ngilimaze umuntu ubona ingathi ngingenza njani?” Impendulao ingathi “Zama ukukulungisisa ungakwenzi futhi lokhu.” Sikhangele mcabango wokubuyisela okuntahontshiweyo. Ukubulala  inyamazana kungangenza nginga funi ukona njalo. Yikho lolkuh kuphela okukhona kulokhu? Yikho okumelwe yikuncengelwa kuphela, ukungakhuthazi isono kwelakusasa ? Kungaba yini into eqakathekileyo engekho lapha?

F.      Funda uLevitikasi 17:11-12. Kulo umbhalo lowedluleyo, sixoxe ngakho konke lokhu ukuphatha igazi. Igazi lingena njani kulo umfanekiso?

1.      Kungani igazi lisenelisa ukuncengela? (Funda kuGenesise 2:15-16. Impumela yeono yikufa. UNkulunkulu uthi kuLevitikasi impilo isegazini. Ukufa kwenyamazana kungene lapho umuntu kade kumele afe khona. Igazi lenyamazana lincengela izono zomuntu. Lokhu kwahlukile kulokubuyisela loba  ukuvikela. Siqale sisithi isono yikungathembakali kuNkulunkulu. Kuyikwephula izimiso zakhe. Isimiso sakhe sithi isono siphelela ekufeni.)

II.     Ukuncengelwa kuyisi Porofethi

A.      Sikhangela ekuqaleni ukuthi umutu ohlakaniphileyo engathini emuntwini onileyo. Ngibona kuliqiniso ukuthi umnikelo wegazi kawungeke ungene emcabangweni womuntu ohlakaniphileyo. Zikhona inkolo ezikholwa imhlatshelweni wegazi ekulungisiseni ukuphambanisela uluntu (ngaphandle kokubulala)? Bakhona abafundisa iloba abakholwa ukuncengelwa?

B.      Funda kwabaseRoma 3:23-26. Likubekanjani ibhayibheli ukuthi inkonzo yokuncengelwa ethabanekeleni yayimele uJesu? (Inkonzo zase thabanekeleni yaletha umqondo wokuthi igazi lenyamazana lingakhulula umuntu ekuhlawuleleni isono ngeyakhe impilo. Umuntu engenqabela impumela yesono ngokuba lokungamela.)

1.      Nanzelela ukuthi kwabaseRoma 3:25 sitshelwa ukthi lumcabango wokucengelwa utshengisa “ukwahlulela okuhle.” Yoyo indlela okubona ngayo? Uma bengingomele inyamazana, bengizabiza lokhu njengo “ngahluleli kahle.”

C.      IsisJuda kasisanikeli inyamazana ngobe ithabanekeli ladilizwa kalikakhiwa. Yisizatho na lesi sokungalandeli inquba ecazwe kahle yokususa isono? (Funda kuExodusi 20:24-25. Umnikelo wawungadingi ithabanekeli. Ubungenziwa e-altareni loba phezu kwamatshe. )

D.      Kusi Isilamu, evumelana letestamenta elidala njengesambulo sika Nkulunkulu, ilakho okuseduze lokuncengela ngomunye umuntu kulalowo onileyo? 

E.      Funda ku 1 Petro 1:18-21. UPetro uthi yiphi indlela yokulungisa okonakeleyo? (Hlawula intengo: iholide, isiliva, loba imali ethile.)

1.      Okubi kulungiswa njani kuze kube ngokulungileyo? “(Ngegazi likaJesu.)

2.      Nanzelela ukuba uPetro ukhuluma ngewudlu lingela sici iloba itshatha. Ngike ngakhuluma ngayo lindaba nginakatsho ukuthi kayilanqondo ngaphambilini. Isisba lenqondo njani khathesi? (Isizatho uNkulunkulu wadinga inyamazana epheleleyo –engelasici-kwakuyikuveza ukuba uJesu owaphila impilo epheleleyo, wayezakufa efela izono zethu.)

3.      Unkulunkulu wayeyilungisa indaba yethabanekeli kulokhe kusiyaphambili? (Hatshi. UNkulunkulu wayelalo lelicebo umhlaba ungakabikhona. Wabeka inkonzo zasethabanekeleni njengomfanekiso wokusifundisa ngohlelo lwakhe lokusindiswa kwabantu. )

4.      Kungani singapheleli ekufeni kwenyamazana? Kungani uJesu kwakumele afe? Kuyikwahlulela okuhle njani lokhu? Ngabe ngangi nuNkulunkulu ngabe ngasebenzisa inyamazana zepulazini kulomntanami! (Lokhu kulokhe kuyinto ezima kimi ukuyizwisisa kimi ngomcabango wami. Umngani kababa wami, uPatrick Stevenson, wangisiza ukuzwisisa ngcono lokhu.Uma ngenze icala lokuthi kumele ngife kangingeke ngiphe umthethwandaba inja yami kumbe enye inyamazana. Bengingeke ngiwunike enye yezihlobo zami. Umthethwandaba  ufuna eyami impilo. Sangena esonweni ngesikhathi uAdamu lo-Eva bewela esonweni. Singaba ngamaKrestu siba ku ”Jesu.” UJesu “ngu-Adamu wesibili,” sibesesisiba yinxenya kaJesu owaphilayo wavuswa enxenyeni yakho. Lathi safa lapho esifa. Cabanga ubaseRoma 5:12-19 ukuzwisisa lokhu ngcono. )

 

III.   Ukuphila okutshoyo

A.      Ukuthi uJesu wafela izono zethu kutsho na ukuthi sesingona nje? (Funda kwabase Roma 6:1-2. Lapho sisifaloJesu, safa esonweni. Uma usala ulokhe ukuJesu udinga ukuhlala phandle kwesono.)

1.      Uma ukubulala inyamazana kuzakukhuthaza ukungoni, kukangakanani ukubulala uJesu?

B.      Funda amaHubo 51:3-4. Kugcizelelani lapha? (UNukulunkulu uthi ukwenza kubi yikonela yena. Ukuvuma isono kwenziwa kuNkulunkulu ngoba yena nguye oniweyo manqamu.)

C.      Funda uJakobe 5:13-16. UJakobe usitshela ukuthi kumele sivume izono zethu kwabanye abantu ukuze sixolelwe? Lokhu kuhambelana njani lokuthi singamonela uNkulunkulu umasingephula umthetho wakhe? (UJakobe ukhanya esithi abakholwayo bangasizana behlale bengekho esonweni. Ngokwazisa umzalwane owethembakeleyo ukuba ulohluphi endweni ethile, lomuntu engakukhuthaza akuqondise. Lokhu kungakusiza wenqabele isono. Abanye bathi “ngumuntu okusiza ngokuzinanzelela.”)

D.      Mngane, isKrestu lokholwa lwabantu abacabangayo. Ungamukela imibhalo yetestamente elidala njengesambulo sika Nukulunkulu kubantu, inqubo yonke yokuchiteka kwegazi yayikhomba uMesaya owayezakufa ukuncengela izono zethu. IsiKrestu sodwa yiso esiyamukela lokhu kuzwisisa okusegcekeni. Uzakugodla na okwenzelwe nguJesu? Uzakuphila namhlanje njengokuba uJesu wazifela izono zakho?

IV.             Iviki ezayo: Ukuncengelwa ngemifanekiso : Isahluko sesibili